Autor: Evie Zhang10 czerwca 2026Zaktualizowano 18 października 2026

Pliki Gerber i BOM do montażu PCB: lista kontrolna przed wysyłką

Dokładnie te pliki, których potrzebuje montażysta, jak sformatować Gerbery, BOM i dane pick-and-place oraz najczęstsze braki, które blokują wycenę montażu PCB, zanim w ogóle się zacznie.

Autor: Evie Zhang, kierownik projektów w Faradine. Zaktualizowano 14 czerwca 2026 r.

Najważniejsze wnioski

Kompletny pakiet montażowy to trzy rzeczy: Gerbery (lub ODB++/IPC-2581) dla płytki, BOM z dokładnymi oznaczeniami części oraz plik pick-and-place, który określa położenie i rotację każdego komponentu.
Jednoznaczny BOM to najczęstsza przyczyna opóźnień wyceny. W każdej pozycji podaj numer katalogowy producenta (MPN), a nie tylko wartość.
Twój plik pick-and-place (centroid/XY) musi używać początku układu współrzędnych płytki, jednostek i konwencji rotacji, których oczekuje montażysta — inaczej każdy element trafi w złe miejsce.
Dołącz rysunek technologiczny i rysunek montażowy. Odpowiadają na pytania, których netlista i Gerbery nie rozstrzygną, takie jak polaryzacja, specjalna obróbka czy stackup.
Zanim wyeksportujesz pliki, uruchom DRC i przegląd produkcyjny. Wychwycenie błędu footprintu na ekranie kosztuje minuty; na linii — kolejną iterację płytki.

Czysty pakiet plików to różnica między zleceniem montażu PCB wysyłanym zgodnie z harmonogramem a takim, które utknęło na kilka dni w weryfikacji inżynierskiej. Aby przygotować pliki Gerber i BOM do montażu, potrzebujesz trzech kluczowych elementów: danych produkcyjnych (Gerber, ODB++ lub IPC-2581), w pełni określonej listy materiałów (BOM) oraz pliku pick-and-place. Ta lista kontrolna jest dla inżynierów sprzętu i kierowników zakupów wysyłających płytki do producenta kontraktowego — pokazuje, co każdy plik musi zawierać, żeby zlecenie przeszło weryfikację za pierwszym razem.

Trzy pliki, których naprawdę potrzebuje montażysta PCB

Montażysta turnkey potrzebuje trzech rzeczy, żeby złożyć Twoją płytkę: danych produkcyjnych, które mówią fabryce, jak wykonać gołą płytkę drukowaną, listy materiałów, która mówi, co na niej umieścić, oraz pliku pick-and-place, który mówi maszynie, gdzie trafia każda część. Wszystko inne jest wsparciem dla tych trzech. Jeśli je dobrze przygotujesz, reszta to już tylko szczegóły.

Oto standardowy pakiet, którego oczekuje większość montażystów:

Plik	Format	Co definiuje
Dane produkcyjne	Gerber RS-274X, ODB++ lub IPC-2581	Miedź, maska, sitodruk, wiercenie
Lista materiałów	CSV lub XLSX	Każdą część, po MPN
Pick-and-place	CSV lub TXT (centroid/XY)	Położenie i rotacja komponentów
Rysunek technologiczny	PDF	Stackup, tolerancje, wykończenie
Rysunek montażowy	PDF	Polaryzacja, uwagi montażowe, DNP

Poniższy diagram pokazuje, jak te pliki mapują się na produkcję: dane produkcyjne tworzą gołą płytkę, BOM wymienia każdą część, a plik pick-and-place mówi maszynie, gdzie trafia każda z nich.

<rect x="270" y="40" width="180" height="120" rx="8" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="1.5"/>
<text x="360" y="30" text-anchor="middle" font-weight="700">Lista materiałów</text>
<text x="360" y="102" text-anchor="middle">jeden MPN w wierszu</text>
<text x="360" y="140" text-anchor="middle" opacity="0.75">nazwa każdą część</text>

<rect x="520" y="40" width="180" height="120" rx="8" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="1.5"/>
<text x="610" y="30" text-anchor="middle" font-weight="700">Pick-and-place</text>
<text x="610" y="92" text-anchor="middle">X, Y, rotacja,</text>
<text x="610" y="112" text-anchor="middle">strona (centroid)</text>
<text x="610" y="140" text-anchor="middle" opacity="0.75">montuje każdą część</text>

<line x1="200" y1="100" x2="270" y2="100" stroke="currentColor" stroke-width="1.5" marker-end="url(#arrow)"/>
<line x1="450" y1="100" x2="520" y2="100" stroke="currentColor" stroke-width="1.5" marker-end="url(#arrow)"/>
<text x="360" y="195" text-anchor="middle" opacity="0.75">Rysunek technologiczny i montażowy dodają instrukcje czytelne dla człowieka</text>
</g>
<defs>
<marker id="arrow" viewBox="0 0 10 10" refX="9" refY="5" markerWidth="6" markerHeight="6" orient="auto-start-reverse">
<path d="M 0 0 L 10 5 L 0 10 z" fill="currentColor"/>
</marker>
</defs>
</svg>

Jeśli dopiero zaczynasz pracę z produkcją zagraniczną, nasz przewodnik o tym, jak zlecić montaż PCB w Chinach, prowadzi przez cały proces przekazania — a przygotowanie plików to jego pierwszy krok.

Jak poprawnie wyeksportować pliki Gerbera?

Eksportuj Gerbery w formacie rozszerzonym Gerber (RS-274X, formacie utrzymywanym przez Ucamco) z osadzonymi aperturami, albo całkiem zrezygnuj z Gerberów i wyślij ODB++ lub IPC-2581, które pakują miedź, wiercenie i netlistę w jeden inteligentny plik. Formaty inteligentne trudniej odczytać błędnie, więc rosnąca liczba zakładów produkcyjnych je preferuje. Jeśli wysyłasz Gerbery, wyślij kompletny zestaw.

Kompletny zestaw Gerberów obejmuje każdą warstwę miedzi, maskę górną i dolną, sitodruk górny i dolny, pastę lutowniczą górną i dolną, obrys płytki oraz plik wierceń Excellon. Na czym ludzie potykają się najczęściej? Na dwóch rzeczach. Brakujący lub niejednoznaczny obrys płytki zmusza fabrykę do zgadywania krawędzi, więc umieść obrys na osobnej warstwie mechanicznej. A plik wierceń w złych jednostkach zamienia czyste otwory w chaos — potwierdź jednostki (mm lub cale) oraz to, że otwory metalizowane i niemetalizowane są rozróżnione.

Zanim spakujesz folder do ZIP-a, otwórz wyeksportowane pliki w darmowej przeglądarce Gerberów i obejrzyj je tak, jak zrobi to fabryka. Sprawdź, czy warstwa pasty lutowniczej pokrywa pady, czy sitodruk nie zachodzi na gołe pady i czy liczba warstw zgadza się ze stackupem.

Jak zbudować BOM, o który fabryka nie będzie pytać?

BOM gotowy do produkcji wymaga jednej części w wierszu z jednoznacznym numerem katalogowym producenta, oznaczeniami referencyjnymi, które z niego korzystają, oraz ilością. To MPN sprawia, że BOM nadaje się do realizacji. Wiersz zapisany jako „100nF 0402" może oznaczać dowolną z setek rzeczywistych części o różnych napięciach, dielektrykach i tolerancjach — montażysta nie jest w stanie pozyskać takiej części bez zgadywania.

Każdy wiersz BOM powinien zawierać:

Oznaczenia referencyjne (C1, C2, R5), dzięki którym każda część trafia do właściwego footprintu.
Ilość na montaż.
Producenta i numer katalogowy producenta (MPN).
Wartość i obudowę do szybkiej weryfikacji.
Opis, w tym kluczowe parametry, takie jak napięcie czy tolerancja.
Flagę DNP („Do Not Populate") dla pozycji niewstawianych.

Dla elementów pasywnych MPN wraz z informacją o zatwierdzonych zamiennikach utrzymuje wiersz możliwym do realizacji, gdy część zniknie z rynku. Dla wszystkiego, co spolaryzowane, dla półprzewodników i złączy — przypnij dokładny MPN. Pozyskiwanie oryginalnych komponentów o potwierdzonej identyfikowalności, zgodnie z Twoimi MPN, zamiast zamienników z szarego rynku, to różnica między płytką, która działa, a taką, która zawodzi w terenie — dlatego poważny montażysta weryfikuje autentyczność komponentów przed montażem. Luźne BOM to powracający motyw wśród błędów DFM, które po cichu dodają dni do realizacji.

Co powinno się znaleźć w pliku pick-and-place

Plik pick-and-place (nazywany też centroid, plikiem XY lub plikiem insercyjnym) zawiera listę każdego elementu montażu powierzchniowego wraz z oznaczeniem referencyjnym, współrzędnymi X i Y, kątem rotacji oraz stroną płytki, na której się znajduje. Maszyna SMT odczytuje ten plik, aby ustawić każdy komponent, więc błąd tutaj oznacza, że elementy lądują w złym miejscu lub pod złym kątem.

O trzech rzeczach decyduje, czy plik pick-and-place nadaje się do użycia:

Początek układu i jednostki. Współrzędne odnoszą się do początku płytki w milimetrach lub calach. Zapisz, których używasz, i trzymaj się tego konsekwentnie zgodnie z rysunkiem technologicznym.
Konwencja rotacji. Orientacja zerowa i kierunek rotacji muszą odpowiadać temu, czego oczekuje montażysta. IPC-7351B definiuje stałą orientację zera komponentu, dzięki czemu biblioteki CAD i dane pick-and-place pozostają spójne, ale zawsze to potwierdź — zła rotacja elementów spolaryzowanych to klasyk błędu na pierwszym montażu.
Oznaczenie strony. Każdy wiersz oznacza stronę górną (Top) albo dolną (Bottom), tak aby płytki dwustronne montowały się poprawnie.

Nie musisz sam poprawiać rotacji każdego footprintu; dobry montażysta normalizuje Twoje dane podczas DFM. Ale im czystszy eksport, tym mniej założeń musi przyjmować ktokolwiek po drodze. Czysta biblioteka footprintów to jeden z powodów, dla których dokładny przegląd DFM zwraca się, zanim pliki w ogóle opuszczą Twój biurko.

Po co wysyłać rysunek technologiczny i montażowy, skoro mam Gerbery?

Rysunki odpowiadają na pytania, których Gerbery i BOM fizycznie nie rozstrzygną. Rysunek technologiczny określa stackup warstw, grubość miedzi, grubość płytki, wykończenie powierzchni (ENIG, HASL) i wymagania impedancyjne. Rysunek montażowy pokazuje polaryzację komponentów, specjalne wymagania montażu, strefy powłoki konformalnej i części DNP. To ludzko czytelne instrukcje stojące za maszynowo czytelnymi danymi.

Tu mieszka też klasa akceptacji. IPC-A-610 Revision J (opublikowana w marcu 2024 r.) definiuje trzy klasy wykonania: klasa 1 dla produktów ogólnego zastosowania, klasa 2 dla dedykowanej obsługi serwisowej, klasa 3 dla sprzętu wysokiej niezawodności i pracy w trudnym środowisku. Zapisz swoją klasę na rysunku. Zmienia to, jak inspektor AOI lub inspekcji rentgenowskiej ocenia każde złącze lutowane — od wysokości fazy lutu do procenta pustek w BGA — i zmienia cenę. Jeśli nie powiesz nic, zwykle jesteś produkowany i kontrolowany domyślnie według klasy 2.

Ostatnia checklista przed kliknięciem „wyślij"

Zanim cokolwiek wyślesz, przejdź po raz ostatni tę listę. Zajmie to dziesięć minut i zapobiegnie najczęstszym odesłaniom pakietu z powrotem, które opóźniają wycenę. Traktuj ją jako bramkę między „zaprojektowane" a „gotowe do produkcji".

Pełny przegląd DFM na etapie projektowania wyłapuje problemy strukturalne; ta checklista łapie problemy pakowania. Gdy będziesz gotów na wycenę, checklista wyceny montażu PCB pokrywa, co jeszcze dołączyć, żeby liczba, którą dostaniesz z powrotem, była realna, a nie zastępcza.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie formaty plików akceptują montażyści PCB?

Większość montażystów akceptuje rozszerzony Gerber (RS-274X) plus plik wierceń Excellon, a coraz częściej preferuje formaty inteligentne, takie jak ODB++ czy IPC-2581, które łączą miedź, wiercenie i netlistę w całość. BOM wyślij jako CSV lub XLSX. Plik pick-and-place jako CSV lub TXT (centroid). Rysunki powinny być w PDF.

Czy potrzebuję pliku pick-and-place dla małej serii prototypowej?

Tak, nawet dla jednej płytki. To plik pick-and-place pozycjonuje każdy element powierzchniowy na linii SMT, więc bez niego montażysta albo montuje części ręcznie z Twoich rysunków, albo prosi Cię o wygenerowanie pliku — jedno i drugie wydłuża realizację. Eksportuj go z narzędzia EDA razem z Gerberami.

Jaka jest najczęstsza przyczyna opóźnienia zlecenia montażu PCB?

Niekompletny lub niejednoznaczny BOM to najczęstsza przyczyna. Wiersz, który podaje tylko wartość i obudowę bez numeru katalogowego producenta, zmusza montażystę do zatrzymania się i zapytania, o którą dokładnie część Ci chodzi. Każda wstawiana pozycja powinna zawierać MPN, żeby zespół mógł ją pozyskać bez zgadywania.

Czy wysłać Gerbery, czy ODB++ do montażu?

Jedno i drugie zadziała, ale ODB++ i IPC-2581 zmniejszają liczbę błędów, bo zawierają miedź, wiercenie, netlistę i dane komponentów w jednym zwalidowanym pliku, zostawiając mniej miejsca na brakującą warstwę czy niedopasowane wiercenia. Gerbery nadal są powszechnie akceptowane. Jeśli Twoje narzędzie EDA eksportuje czysty plik inteligentny, wyślij ten; w przeciwnym razie wyślij kompletny, zweryfikowany zestaw Gerberów.

Jak oznaczyć części „Do Not Populate"?

Oznacz części DNP w dwóch miejscach: dodaj jasny status DNP („Do Not Populate") w BOM i zaznacz te pozycje na rysunku montażowym. Zapisanie ich tylko w jednym miejscu jest ryzykowne — część oznaczona na rysunku, ale wyceniona w BOM (albo odwrotnie) prowadzi do płytki albo przewymiarowanej, albo niedomontowanej.

Co oznacza klasa IPC dla mojego montażu?

Klasa wg IPC-A-610 ustala kryteria wykonania i inspekcji, według których oceniana jest Twoja płytka. Klasa 1 to sprzęt ogólnego zastosowania, klasa 2 to domyślna dla większości produktów komercyjnych, a klasa 3 obejmuje sprzęt wysokiej niezawodności, na przykład medyczny czy lotniczy. Zapisz swoją klasę na rysunku technologicznym, bo bezpośrednio wpływa na rygoryzm inspekcji i koszt.

Gotowy wysłać pliki?

Dopracowany pakiet plików to najtańsze ubezpieczenie przed opóźnioną produkcją. Jeśli chcesz, żeby ktoś drugi przejrzał projekt przed produkcją, wyślij nam swoje Gerbery i BOM — przeprowadzimy pełny przegląd DFM i możliwości produkcyjnych, z dedykowanym anglojęzycznym kierownikiem projektu jako jedynym punktem kontaktowym. Skontaktuj się z zespołem Faradine, a wskażemy wszystko, co mogłoby zablokować Twoje zlecenie.